Orthorexia

9 Mrt

Door mijn post over (te) gespierde vrouwen en de verschillende reacties daarop heb ik de laatste tijd veel nagedacht over wat ik uit wil stralen met mijn blog, die ik natuurlijk niet voor niks Fit voor het Leven genoemd heb.

Je fit voelen en lekker in je vel zitten, dat is waar het mij om draait. Ik wil jullie graag motiveren regelmatig te sporten en lekkere én gezonde keuzes te maken als ’t op voeding aankomt. Ook kunnen relaxen, je gelukkig voelen, ‘mindfull leven’, is voor mij onlosmakelijk verbonden aan een fit leven. Juist op dat vlak gaat het eigenlijk mis bij meisjes die hun zelfbeeld té veel ophangen aan sport of gezond eten. Ik denk dat het goed is hier een keer aandacht besteden aan die tweede categorie: orthorexia.

Ziekelijk gezond willen eten

Orthorexia is een eetstoornis, net als bijvoorbeeld anorexia en boulimia. Waarbij bij anorexia en boulimia de hoeveelheid eten en hoeveelheid calorieën centraal staan, hebben orthorexiapatiënten alleen maar oog voor welke voedingsmiddelen wel en niet gezond zijn, om vervolgens alleen nog maar van de gezonde categorie te eten.

Hoe kan gezond eten ongezond zijn?

Over orthorexia wordt vaak wat lacherig gedaan, onder het mom van “je kunt toch niet té gezond eten?” Op het eerste gezicht klopt dat natuurlijk, maar als je verder op de gevolgen van de stoornis in gaat, blijkt dat niet helemaal te kloppen.

Orthorexiapatiënten maken een heel strikte indeling tussen ‘goed’ en ‘fout’ voedsel en eten alles wat in hun ‘foute’ categorie valt niet meer. Nu kan een mens prima zonder donuts of chocolade, maar als de categorie ‘fout voedsel’ groot genoeg wordt, kan het zijn dat bepaalde belangrijke voedingsstoffen, zoals natrium of vet, volledig ontbreken in het dieet van iemand met orthorexia. Ook al krijgt iemand nog wel voldoende calorieën binnen, als essentiele voedingsstoffen ontbreken kan er toch sprake zijn van ondervoeding. Er zijn extreme gevallen bekend van meisjes die hierdoor zijn komen te overlijden.

Daarnaast eten meisjes met orthorexia vaak ook te weinig, niet zoals anorexiapatiënten omdat ze dunner willen worden, maar omdat er simpelweg te weinig voedsel voor handen is dat in hun ‘gezonde’ categorie valt. Dat werkt ondervoeding en bijvoorbeeld botontkalking natuurlijk alleen maar meer in de hand.

Indeling in ‘goed’ en ‘fout’

Volgens sommige koolhydraat-arm goeroes is fruit en bepaalde soorten groente taboe. Volgens de aanhangers van een zuur-basedieet moeten verzurende producten als zuivel, vlees en granen achterwege blijven. Volgens anderen verstoren sojaproducten de hormoonhuishouding. En ga zo maar door. Orthorexiapatienten maken op basis van al deze informatie té extreme keuzes en hebben met heel veel (eigenlijk noodzakelijke) producten moeite.

Als we ieder product uit ons dieet zouden schrappen, wat volgens bron x of expert y ongezond is, blijft er vrijwel niets te eten meer over.

Ik geloof dat je lichaam zelf heel goed weet wat het nodig heeft. Schrap dus nooit rücksichtsloos een hele productgroep uit je dieet en blijf –met mate- gewoon eten waar je zin in hebt. Als je smacht naar een zak chips, misschien heb je dan wel gewoon te weinig zout gegeten de laatste tijd. Een kopje bouillon kan dan al wonderen doen. En dat ene blokje chocolade is écht niet slecht voor je, als je er maar geen repen per dag van eet.

Behandeling

Orthorexia is een relatief nieuwe en onbekende eetstoornis, maar minstens net zo gevaarlijk als anorexia en boulimia. Orthorexia is nog niet opgenomen in de DSM, de catalogus met officieel erkende psychische aandoeningen, maar wordt nu vaak als anorexia bestempeld om via de verzekering geld voor behandeling aan te vragen. Behandeling vindt idealiter plaats door een in eetstoornissen gespecialiseerde psycholoog en/of diëtist.

Kenmerken

Omdat er nog geen officiële erkenning van orthorexia is, ontbreekt het ook nog aan een officiële lijst met kenmerken waaraan patiënten herkend kunnen worden, zoals die er wel is voor andere eetstoornissen. Een wetenschappelijke theorie is dat orthorexia een uiting is van een obsessieve-compulsieve stoornis. Dat is een stoornis die zich kenmerkt door dwangmatig handelen, bijvoorbeeld schoonmaken (“smetvrees”). Bij iemand met orthorexia uit de neiging tot dwangmatig handelen zich in de omgang met voedsel. Orthorexia is dan dus eigenlijk een obsessie met gezond eten.

Als kenmerken worden de volgende genoemd:

  • Overdreven veel bezig zijn met je eetpatroon
  • Meer waarde hechten aan de voedingswaarde van wat je eet dan aan het plezier dat het eten ervan je geeft
  • Sociaal geïsoleerd raken door je eetpatroon
  • Alleen nog thuis en zelf bereid eten willen eten
  • Meer dan drie uur per dag denken aan gezond eten
  • Een gevoel van totale controle hebben als je 100% gezond eet
  • Vooruit je eten voor de komende dag(en) plannen
  • De kwaliteit van leven neemt af naar mate de striktheid van het ‘gezonde’ dieet toeneemt
  • Het niet (nooit) eten van dingen die je eerder graag at, om in plaats daarvan gezonde dingen te eten
  • Sterke schuldgevoelens bij het eten van producten die niet als gezond ervaren worden

Zelf vind ik dit best een lastig lijstje. Op sommige punten voldoe ik namelijk wel aan deze omschrijving, maar bijvoorbeeld ‘vooruit je eten plannen’ is een veelgehoord advies om gezonder te gaan eten. Ik weet dus niet of dat per se als een kenmerk van een psychische ziekte gezien moet worden. Maar als je zo strikt gezond wil eten, dat je dat belangrijker gaat vinden dan je sociale contacten of je gelukkig voelen, is er wel iets mis…

Hoe kijken jullie daar tegen aan? Heeft een van jullie zelf ervaring met ’t gevoel ‘door te slaan’ in gezond willen eten? Of kennen jullie mensen die daar last van (gehad) hebben?

Meer info of hulp nodig?

Meer informatie over orthorexia is te vinden op de site van het SABN of de site www.gezondereten.nl, een initiatief van de zorgverzekeraar Menzis.

Worstel je zelf met je voedingspatroon en wil je graag professionele hulp hierbij? Dan kan je het beste in overleg met je huisarts doorverwezen worden naar een in eetstoornissen gespecialiseerde psycholoog of diëtist.

Ik hoop jullie te kunnen inspireren en motiveren een fit, gezond en gelukkig leven te leiden. Daarbij hoort óók af en toe lekker uit de band springen, een flesje wijn drinken met vriendinnen of dat brok chocola opsmikkelen als je daar een keer echt aan toe bent. Zorg goed voor jezelf en doe alleen die dingen die je écht gelukkig maken. Jezelf volproppen doet dat niet, maar jezelf uithongeren of dingen die je lekker vindt altijd ontzeggen ook niet. Geniet van je leven, je lijf en alles wat je ermee kan!

2 Reacties to “Orthorexia”

  1. elsverheyen (@verheyenels) 11 maart 2013 bij 23:03 #

    Ter aanvulling: Orthorexia nervosa wordt in DSM-4 meestal ondergebracht bij de categorie ‘eetstoornis niet anders omschreven’ (NAO)
    Meer info: http://eetstoornissen.blogspot.be (van de Vlaamse zelfhulpvereniging AN-BN)

Laat je even een berichtje achter?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s